آداب عید غدیر خم در تالش
|
|
این عید در نزد تالشان تجلی علاقه و ارادت به خاندان پیامبر اكرم(ص) خصوصاً فرزندان علی(ع) و فاطمه(س) بوده و از این جهات با احترام و ویژگی خاص همراه است.
شور و حال وصف ناپذیری كه در این عید وجود دارد، در اعیاد دیگر كمتر دیده می شود و دلیل آن همان طور كه بیان شد به خاطر عشق و علاقه ای است كه تالشی ها به حضرت علی بن ابیطالب(ع) دارند.
برگزاری آیین ها و مراسم خاص مذهبی در این روز و ایام منتهی به این روز در گوشه كنار منطقه تالش از جمله برنامه هایی است كه از چند روز مانده به عید غدیر آغاز شده و نوای جشن و سرور را حاكم می سازد.
اگرچه همواره سادات در بین تالش ها از جایگاه ویژه ای برخوردار بوده اند ولی در این روز تكریم و تجلیل سادات از جمله برنامه هایی است كه تالشی ها به آن همت می گمارند.
رسم بر این است كه در شب عید و صبح روز عید، مردم به دیدار و دست بوسی سادات و ذریه پیامبر(ص) و امیرالمومنین(ع) می روند و ادای احترام به سادات می كنند و سادات نیز ضمن پذیرائی با شربت و شیرینی و اعطای هدیه ای به رسم یادبود، از مهمانان قدردانی می كنند.
معمولاً هدیه سادات سكه یا اسكناسی است كه به رسم تبرك داده می شود.
مردم اعتقاد دارند پولی را كه به عنوان هدیه از سادات گرفته اند، نباید خرج كنند بلكه باید به عنوان تبرك و بركت یا 'ته كیسه' در نزد خود نگهداری كنند.
البته سادات نیز پیشقراولانی هستند كه از چند روز مانده به عید غدیر خم، اقدام به خانه تكانی و گردگیری منازل خود كرده و منزل را آماده پذیرایی از مهمانان می كنند.
مردم این عید را عید سادات نامیده و در برخی موارد از آن به عنوان 'عید سادات' نام می برند.
بازار جشن و سرور و عروسی نیز در این روز بسیار پر رونق است و علاوه بر آن در این روز، خانواده نوعروس و تازه داماد، هدایایی به زوج تازه می دهند و در بعضی از مناطق، این هدایا با آداب و رسوم خاصی تهیه و تقدیم می شود.
به خصوص اگر یكی یا هر دو آنها سید باشند، مراسم مهمتر و با شكوهتر خواهد بود.
در این روز مردم بهترین و زیباترین لباسهای خود را پوشیده و خود را معطر به بهترین عطرها می كنند و با چهره ای خندان و شادمان به دید و بازدید می پردازند.
در این روز افراد بسیاری روزه می گیرند و به مؤمنین احسان و اطعام می دهند.
از جمله برنامه های دیگر تالش ها حضور در بقاع متبركه و زیارت اهل قبور است.
حضور در بقاع متبركه ناله تربه ، سلطان سیدنكی در تالش و سید شرف الدین شاه در رضوانشهر از جمله برنامه هایی است كه تالش ها در این روز به آن می پردازند.
حضور اهل سنت و شیعه تالش در كنار یكدیگر از ویژگی های این منطقه در آیینهای عید غدیر خم است.
در تالش چندین خانوار از سادات زندگی می كنند كه از اهل سنت بوده و خود را منصوب به امام حسن(ع) می دانند.
به همین مناسبت؛ 'سید نهضت حسینی نژاد' مؤلف كتاب 'تالشنامه' در شعری كه به مناسبت عید سعید غدیر خم و در مدح مولای متقیان حضرت علی(ع) سروده، گفته است:
آیت لطف خدا نامش علی است
رایت هر دو سرا نامش علی است
آن وصی مصطفی نامش علی است
آن ولی مرتضی نامش علی است
آن امیرالمومنین نامش علی است
آن امام المتقین نامش علی است
لوح حق در هل اتی نامش علی است
مظهر بدر الدجاء نامش علی است
دین حق را رهنما نامش علی است
مصطفی را متكی نامش علی است
پرچم اسلام در دستش متین
مقتدا و پیشوا نامش علی است
نام او با نام حق گشته قرین
آفرین بر مرتضی نامش علی است
در غدیر خم ولی الله حق
آن امام مه لقا نامش علی است
مرحبا بر فاطمه دخت رسول
همسرش شیر خدا نامش علی است
بر حسین و بر حسن تبریك باد
سایه لطف خدا نامش علی است
شیر حق در خندق و خیبر علی است
دست حق در مسجد و منبر علی است
آن یداللهی كه فوق ایدی است
حجه اللهی كه جد مهدی است
آن شهنشاهی كه ملكش باقی است
آیت اللهی كه نامش ساقی است
آن امیر ملك دین نامش علی است
آن مشیر راستین نامش علی است
شاهد خلد برین نامش علی است
نهضتا حبل المتین نامش علی است
پس مباركباد در ایران زمین
عید آن مولای دین نامش علی است.ك/4
گزارش از: سید جلال سید محمدی